تحلیل وضعیت بیابان‌زایی با استفاده از مدلIMDPA با رویکرد تغییر اقلیم (مطالعه موردی: شهرستان شادگان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

10.30488/ccr.2021.277914.1040

چکیده

در این تحقیق وضعیت بیابان­زایی شهرستان شادگان با استفاده از مدلIMDPA  مورد بررسی قرار گرفت، که در آن با استفاده از مستندات آماری و مدل ایرانی ارزیابی پتانسیل بیابان­زایی (IMDPA) به تحلیل موضوع پرداخته شد. برای انجام پژوهش از بین 9 معیار مدل IMDPA، 2 معیار پوشش گیاهی و اقلیم با توجه به شرایط منطقه انتخاب و برای هر معیار، شاخص‌های مختلفی در نظر گرفته شد. در این مدل ارزش عددی معیارها از میانگین هندسی شاخص‌ها و در نهایت بیابان­زایی کل منطقه از میانگین هندسی معیارها به دست آمده و در نرم افزار ArcGIS، نقشه نهایی بیابان­زایی منطقه تهیه گردید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که معیار پوشش گیاهی با ارزش عددی 39/2 تأثیر بیشتری نسبت به معیار اقلیم با ارزش عددی 7/1 در بیابان­زایی منطقه داشته است. در نهایت نیز ارزش کمی شدت بیابان­زایی بر اساس دو معیار مورد بررسی به میزان 02/2 بدست آمد، که طبق جدول امتیازدهی این مدل، وضعیت فعلی بیابان‌زایی برای کل منطقه، متوسط تعیین گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Desertification Use IMDPA Model with Emphasis on Climate and Vegetation Criteria (Case Study: Shadegan Town)

نویسنده [English]

  • Reza Borna
Department of Geography, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

In this study, desertification status of Shadegan town was investigated using IMDPA model, in which statistical analysis and Iranian Model of Desertification Potential Assessment (IMDPA) model were analyzed. Among the 9 standard IMDPA models for the study, two criteria of vegetation and climate, according to the selected area and for every criterion, different indicators were considered In this model, numerical values of criteria were calculated by Geometrical average mean of indices. Finally, desertification of total studied region was estimated from the Geometrical average mean of criteria and final region desertification map was provided using ArcGIS software. The results showed that vegetation criteria with the numerical value 2.39 have the greater effect to criteria climate with the numerical value 1.7 on desertification in Shadegan region. Finally, based on the two investigated criteria, quantitative value of desertification intensity was estimated to be 2.02. Based on the scoring tables of studied model, the region desertification was determined to be moderate.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climate
  • Desertification
  • Vegetable Cover
  • Shadegan Town
  • IMDPA
  1. منابع

    1. اختصاصی، محمد رضا. سپهر، عادل. 1390. روش‌ها و مدل‌های ارزیابی و تهیه نقشه ی بیابان زایی، انتشارات دانشگاه یزد، چاپ اول، یزد.
    2. بهزادی، محبوبه. مفتاح هلقی، مهدی. 1390. ارزیابی شاخص عملکرد در بیابان زایی دشت ورامین با استفاده از مدل IMDPA، دومین همایش ملی مقابله با بیابان زایی و توسعه پایدار تالاب‌های کویری ایران، اراک.
    3. حسین خانی، محسن. فخیره، اکبر. شهریاری، علیرضا. پهلوان روی، احمد. نوری، سهیلا. 1394. بررسی میزان تاثیر معیارهای خاک و مدیریت اراضی در بیابان‌زایی، مجله منابع طبیعی ایران، دوره شصت و هشتم، شماره 2، صص 467-459.
    4. رئیسی، عبدالغنی. 1387. بررسی عوامل موثر در شدت بیابان زایی (بیابان‌های ساحلی) با استفاده از مدل IMDPA در منطقه کهیر کنارک، پایان نامه کارشناسی‌ارشد منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران.
    5. رهبر، اسماعیل. 1383. اهمیت شن­زارها در مناطق خشک، مجله جنگل و مرتع، شماره شصت و ششم، صص 57-54.
    6. فرازمند، سارا. جعفری‌زاده، مسعود. فرجی، محمد. 1389. بررسی اثر معیار تکنولوژی توسعه شهری در بیابان زایی با استفاده از مدل :IMDPA مطالعه موردی منطقه شمال شرق اهواز- ملاثانی، دومین همایش ملی فرسایش بادی، یزد.
    7. قبادی علی آبادی، سارا. چیذری، محمد. صدیقی، حمید. 1395. واکاوی رفتار و نگرش‌های زیست‌محیطی روستاییان در هنگام مواجهه با خشکسالی (مورد مطالعه: شهرستان کرمانشاه)، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال ششم، شماره 21، صص 154-143.
    8. Allington, G.R.H., and Valone, T.J. 2010. Reversal of desertification: The role of physical and chemical soil properties, Journal of Arid Environments, 74: 973-977.
    9. Behzadi, M. and Meftah Halaghi, M. 2011. Evaluation of performance indicators plain desertification by using IMDPA, the second National Conference on combating desertification and sustainable development of desert wetland Iran, Arak.
    10. De Paola, F., Ducci, D., and Giugni, M. 2013. Desertification and erosion sensitivity. A case study in southern Italy: the Tusciano River catchment. Environmental Earth Sciences.
    11. Ekhtesasi, M.R. 2000. An Analysis of various factors to determine the evaluation process of wind erosion desertification FAO-UNEP method Ph.D thesis Natural Resources, Tehran University, Tehran.
    12. Ekhtesasi, M.R. and Sepehr, A. 2011. Methods and Models for evaluation and mapping of desertification, Yazd University Press, Printing one, Yazd.
    13. FAO/UNEP. 1984. Provisional Methodology for Assessment and Mapping of Desertification, Roma.
    14. Farazmand, S., Jafarizadeh, M. and Faraji, M. 2010. "The Effect of urban development on desertification by using standard technology IMDPA model: A Case Study of North East Mollasani Ahvaz", the second national conference on wind erosion, Yazd.
    15. Ghobadi A., Abadi, S., Chizari, M. and Hassan, S. 2016. Analysis of environmental behavior and attitude of the villagers in the face of drought (Case Study: Kermanshah city), Journal of Regional Planning, 6(21): 143-154.
    16. Hellden, Ulf. 2008. A coupled human-environment model for desertification simulation and impact studies, Global and planetary change, 64: 158-168.
    17. Khani, H., Akbar Fakhireh, M., Shahriari, A., Pahlavanravi, A., and Nori, S. 2015. The efficacy of soil and land management standards in desertification, Iranian Journal of Natural Resources, 68(2): 459-467.
    18. Masoudi, R., Zehtabian, Gh.R., Ahmadi, H. and Khalighi Sigaroudi, Sh. 2015. Assessment of desertification on the basis of two criteria Water and Climate (Case study: Kashan plain), Iranian Journal of Natural Resources, 68(4): 711-723.
    19. Rahbar, I. 2004. Sand Prairi importance in arid areas, Journal of forest and grassland, 66: 54-57.
    20. Ra'isi, A. 2008. A Study of the severity of desertification (desert seaside) by using IMDPA in Kahir of Konarak, Natural Resources M.Sc thesis, Tehran University, Tehran.
    21. Ra'isi, A., Zehtabian, Gh.R., Ahmadi, H., Khosravi, H. and Dastorani, M. 2012. "Evaluation of the current state of desertification in coastal wilderness areas using criteria Biophysics model IMDPA», Journal of Watershed Management, 25(97): 43-51.
    22. Said Mohamed, E. 2013. Spatial assessment of desertification in north Sinai using modified MEDLAUS model, Arabian Journal of Geosciences.
    23. Santini, M., Caccamo, G., Laurenti, A., Noce, S., and Valentini, R. 2010. A multi-component GIS framework for desertification risk assessment by an integrated index, Applied Geography, 30: 394-415.
    24. Sivakumar, M. 2007. Interactions between climate and desertification. Agricaltural and Forest Meteorology,142: 143-155.
    25. Wang, X., Chen, F., Hasi, E., and Li, J. 2008. Desertification in China: An assement. Earth _ science Reviews, 88: 188-206.
    26. Yan Li, X., You Liu., L., and wang, J. 2004. wind tunnel simulation of aeolian sandy soil erodibility under human disturbance. Geomorphology, 59: 3.
    27. Yang, X., Ding, Z., Fan, X., Zhou, Z., and Ma, N. 2007. processes and mechanisms of desertification in northern China during the last 30 years, with a special reference to the Hunshandeake sandy hand, eastern Inner Mongolia, 71: 2-12.
    28. Zehtabian, Gholamreza. 1999. The Rehabilitation and development of suitable agricultural land in the study area Report on water and irrigation, desert regions of Iran Research Center, Tehran University, Tehran.