دانشگاه گلستان پژوهش‌های تغییرات آب و هوایی 2717-2066 7 25 2026 04 21 Drought monitoring based on the Standardized Precipitation-Evaporation Index SPEI under the influence of climate change and the XGBoost algorithm پایش خشکسالی بر مبنای شاخص بارش- تبخیروتعرق استاندارد شده SPEI تحت تأثیر تغییر اقلیم و الگوریتم XGBoost 65 84 241864 10.30488/ccr.2026.568744.1321 FA هادی رمضانی اعتدالی استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین، قزوین، ایران مژگان احمدی دانش آموخته دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین، قزوین، ایران Journal Article 2025 12 26 In recent years, following the occurrence of global warming and changes in climate patterns and meteorological parameters, the frequency of droughts has increased in many regions of the world. In this study, drought monitoring using the SPEI index and examining the characteristics of this phenomenon (intensity, magnitude, duration) under climate change conditions at the Qazvin synoptic station in the historical period 2014-1986 and the future periods 2050-2026, 2051-2075 and 2100-2076 under SSP2-4.5 and SSP5-8.5 scenarios at time scales of 3, 6, 9 and 12 months have been studied. To reduce the uncertainty associated with individual models and enhance the reliability of the estimates, a machine learning–based Multi-Model Ensemble (MME) approach was employed. The XGBoost algorithm was used to perform a nonlinear and optimized combination of the outputs from three CMIP6 climate models: MIROC6, ACCESS-CM2, and CNRM-CM6-1. Drought characteristics were subsequently calculated based on the ensemble dataset derived from the combined outputs of these three climate models. In the SSP2-4.5 scenario, drought changes showed a slight increasing trend compared to the past. In the period 2026–2050, the average intensity was observed between 2.03 and 3.02, and the magnitude between 0.91 and 1.25. In the pessimistic scenario SSP5-8.5, the trend of increasing drought intensity and magnitude was more obvious. In the first half of the century (2026–2050), the intensity varied between 1.91 and 3.70, and the magnitude between 1.1 and 1.14. Overall, the results showed that both the intensity and magnitude indices of drought have an increasing trend from the past to the future, but the increase in intensity is more dramatic. Thus, it can be concluded that in the future, the study area will face an increase in the frequency, severity, and persistence of droughts, which further highlights the need for adaptation planning, water resource management, and the development of strategies to reduce the effects of drought در سال‌های اخیر، به‌دنبال بروز پدیده‌ی گرمایش جهانی و تغییر در الگوهای اقلیمی و پارامترهای هواشناسی، فراوانی وقوع خشکسالی در بسیاری از مناطق جهان افزایش یافته است. در این مطالعه به پایش خشکسالی با استفاده از شاخص SPEI و بررسی خصوصیات این پدیده (شدت، بزرگی، مدت) در شرایط تغییر اقلیم در ایستگاه سینوپتیک قزوین در دوره تاریخی 2014-1986 و دوره‌های آینده 2050-2026، 2075-2051 و 2100-2076 تحت سناریوهای SSP2-4.5 و SSP5-8.5 در مقیاس‌های زمانی 3، 6، 9 و 12 ماهه پرداخته شده است. به‌منظور کاهش عدم‌قطعیت مدل‌های منفرد و افزایش قابلیت اعتماد برآوردها، از یک رویکرد ترکیب چندمدلی مبتنی بر یادگیری ماشین (Multi-Model Ensemble) با استفاده از الگوریتم XGBoost جهت ترکیب غیرخطی و بهینه خروجی سه مدل اقلیمی CMIP6شامل MIROC6،ACCESS-CM2 و CNRM-CM6-1 استفاده شد. ویژگی‌های خشکسالی بر اساس داده‌های مدل ترکیبی (Ensemble) حاصل از سه مدل اقلیمی محاسبه شدند. در سناریویSSP2-4.5، تغییرات خشکسالی نسبت به گذشته روندی افزایشی ملایم نشان داد. در دوره‌ی 2026–2050، میانگین شدت بین 03/2 تا 02/3 و بزرگی بین 91/0 تا 25/1 مشاهده شد. در سناریوی بدبینانه SSP5-8.5، روند افزایش شدت و بزرگی خشکسالی‌ها واضح‌تر بود. در نیمه‌ی اول قرن (2026–2050)، شدت بین 91/1 تا 70/3 و بزرگی بین 1/1تا 14/1 متغیر بود. به‌طور کلی، نتایج نشان داد که هر دو شاخص شدت و بزرگی خشکسالی از گذشته به آینده روندی افزایشی دارند، اما افزایش شدت چشمگیرتر است. بدین ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که در آینده، منطقه‌ی مورد مطالعه با افزایش فراوانی، شدت و پایداری خشکسالی‌ها مواجه خواهد شد و این امر ضرورت برنامه‌ریزی سازگاری، مدیریت منابع آب و توسعه‌ی راهبردهای کاهش اثرات خشکسالی را بیش از پیش آشکار می‌سازد.

https://ccr.gu.ac.ir/article_241864_1dfe4f0ca2309b47920b4366ea6988a3.pdf