دانشگاه گلستان پژوهش‌های تغییرات آب و هوایی 2717-2066 7 25 2026 04 21 Evaluation and spatial-temporal analysis of drought in Golestan Province ارزیابی و تحلیل زمانی- مکانی خشکسالی‌ در استان گلستان 85 103 242471 10.30488/ccr.2026.576352.1325 FA مصطفی یلقی دانشجوی کارشناسی‌ارشد اقلیم‌شناسی، گرایش اقلیم‌شناسی محیطی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران 0009-0007-0465-7551 حسین محمدی استاد جغرافیای طبیعی، اقلیم‌شناسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران، Journal Article 2026 02 17 Drought is one of the most important climate hazards with widespread impacts on water resources, agriculture, and livelihoods of communities. Understanding its temporal and seasonal patterns in sensitive areas, especially in unstable climates, is of great importance. The aim of this study is to investigate and compare the monthly, seasonal, and annual trends of the SPI and SPEI drought indices in Golestan province over the long-term period from 1950 to 2024 and analyze their structural differences in reflecting the moisture conditions of the region. In this study, precipitation and potential evapotranspiration data were obtained from the ERA5 database with a spatial resolution of 0.1×0.1 degrees, and then the monthly, seasonal, and annual trends and fluctuations of these indices were estimated, plotted, and analyzed using the IDW and Hotspot interpolation methods with Arcmap. The results showed that the SPI index experienced a significant decrease in spring and early summer, and its values reached less than -3 in some months. In contrast, the SPEI index showed more balanced fluctuations around zero.This difference indicates that the SPEI index, by considering thermal components, provides a more accurate analysis of the moisture status of the region. The findings indicate that the combined use of SPI and SPEI indices can be effective in more comprehensive monitoring and analysis of drought. It is also suggested that the study of these indices should be pursued at local scales and by considering other environmental factors. خشکسالی یکی از مهم‌ترین مخاطرات اقلیمی با اثرات گسترده بر منابع آب، کشاورزی و معیشت جوامع است. درک الگوی زمانی و فصلی آن در مناطق حساس، به‌ویژه در اقلیم‌های ناپایدار، از اهمیت زیادی برخوردار است. هدف این پژوهش، بررسی و مقایسه روند ماهانه، فصلی و سالانه شاخص‌های خشکسالی SPI و SPEI در استان گلستان طی بازه بلندمدت ۱۹۵۰ تا ۲۰۲۴ و تحلیل تفاوت‌های ساختاری آن‌ها در بازتاب شرایط رطوبتی منطقه می‌باشد. در این مطالعه، داده‌های بارش و تبخیر و تعرق پتانسیل با تفکیک مکانی 0.1×0.1 درجه از پایگاه ERA5 اخذ و سپس روند و نوسانات ماهانه، فصلی و سالاته این شاخص‌ها با روش درون‌یابی IDW و Hotspot با Arcmap برآورد، ترسیم و مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که شاخص SPI در فصل بهار و اوایل تابستان با کاهش چشمگیری مواجه شده و مقادیر آن در برخی ماه‌ها به کمتر از ۳- رسیده است. در مقابل، شاخص SPEI نوسانات متعادل‌تری حول مقدار صفر نشان داده است. این تفاوت حاکی از آن است که شاخص SPEI با در نظر گرفتن مؤلفه‌های حرارتی، تحلیل دقیق‌تری از وضعیت رطوبتی منطقه ارائه می‌دهد. یافته‌ها بیانگر آن است که استفاده توأم از شاخص‌های SPI و SPEI می‌تواند در پایش و تحلیل جامع‌تر خشکسالی مؤثر واقع شود. همچنین پیشنهاد می‌گردد بررسی این شاخص‌ها در مقیاس‌های محلی و با در نظر گرفتن سایر عوامل محیطی پیگیری شود.

https://ccr.gu.ac.ir/article_242471_4fecf09cbeef6b293bc3b8f8d47530e3.pdf