دانشگاه گلستان پژوهش‌های تغییرات آب و هوایی 2717-2066 7 26 2026 07 23 The Impact of Climate Change on Residential Architectural Design Strategies in Iran's Climatic Zones: Analysis of Thermal Comfort Diagrams in 11 Selected Cities تأثیر تغییر اقلیم بر راهبردهای طراحی معماری مسکونی در پهنه‌های اقلیمی ایران: تحلیل نمودارهای آسایش حرارتی در ۱۱ شهر منتخب 17 34 246008 10.30488/ccr.2026.579046.1328 FA مطهره کریم آبادی دانش ‎آموخته کارشناسی ارشد مهندسی معماری، گروه معماری، دانشکده مهندسی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران محمد فرخ زاد دانشیار و عضو هیات‌علمی، گروه معماری، دانشکده مهندسی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران Journal Article 2026 04 18 Climate change, as one of the main challenges of the current century, has extensive impacts on energy performance and thermal comfort of buildings. Given Iran’s climatic diversity and the lack of comprehensive research on redefining residential architectural design strategies based on future climate scenarios, this study aims to identify changes in thermal comfort and develop climate-responsive design guidelines for Iran’s five main climatic zones (Caspian, cold mountainous, hot-dry, hot semi-humid, and hot-humid) under the influence of climate change. For this purpose, 11 representative cities were selected from the mentioned zones, and current (2020) and future (2100) climate data were extracted using Meteonorm 8 software based on the moderate RCP4.5 scenario. Data analysis was conducted using Climate Consultant 6 software, employing ASHRAE-55 and Givoni thermal comfort charts. The findings indicate that the thermal comfort threshold will decrease in most studied cities by 2100, particularly in hot-humid (Bandar Lengeh with a 6.2% decrease) and Caspian (Ramsar with a 3.3% decrease) zones. The need for active cooling systems and solar shading devices increases across all zones, while the need for active heating decreases significantly. In hot-dry zones, two-stage evaporative coolers replace single-stage ones, and in hot-humid zones, cooling with dehumidification becomes the most important strategy. Based on the analyses, zone-specific design guidelines are proposed, including optimization of window dimensions and orientation, shading device type, appropriate materials, and use of semi-open spaces. The results of this study can serve as a basis for revising climate-responsive housing design standards in Iran, considering future climate changes تغییر اقلیم به‌عنوان یکی از چالش‌های اصلی قرن حاضر، تأثیرات گسترده‌ای بر عملکرد انرژی و آسایش حرارتی ساختمان‌ها دارد. با توجه به تنوع اقلیمی ایران و فقدان پژوهش‌های جامع در زمینه بازتعریف راهبردهای طراحی معماری مسکونی بر پایه سناریوهای اقلیمی آینده، این پژوهش با هدف شناسایی تغییرات آسایش حرارتی و تدوین دستورالعمل‌های طراحی همساز با اقلیم در پنج پهنه اصلی ایران (خزری، سرد و کوهستانی، گرم و خشک، گرم و نیمه‌مرطوب، گرم و مرطوب) تحت تأثیر تغییر اقلیم انجام شده است. برای این منظور، ۱۱ شهر نماینده از پهنه‌های مذکور انتخاب و داده‌های اقلیمی وضع موجود (1991-۲۰۲۰) و آینده (2071-۲۱۰۰) با استفاده از نرم‌افزار Meteonorm 8 و بر پایه سناریوی حد متوسط RCP4.5 استخراج گردید. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار Climate Consultant 6 و بهره‌گیری از نمودارهای آسایش حرارتی استاندارد ASHRAE-55 و گیونی انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که حد آسایش حرارتی در بیشتر شهرهای مورد مطالعه تا دوره منتهی به ۲۱۰۰ کاهش می‌یابد، به‌ویژه در پهنه‌های گرم و مرطوب (بندرلنگه با کاهش 2/6 درصدی) و خزری (رامسر با کاهش 3/3 درصدی). نیاز به سیستم‌های سرمایشی فعال و سایبان‌های خورشیدی در تمام پهنه‌ها افزایش می‌یابد، در حالی که نیاز به گرمایش فعال، کاهش چشمگیری دارد. در پهنه‌های گرم و خشک، استفاده از کولرهای تبخیری دو مرحله‌ای جایگزین کولرهای تک مرحله‌ای می‌شود و در پهنه‌های گرم و مرطوب، سرمایش همراه با رطوبت‌زدایی به مهم‌ترین راهبرد تبدیل می‌گردد. بر اساس تحلیل‌های صورت‌گرفته، دستورالعمل‌های طراحی ویژه هر پهنه شامل بهینه‌سازی ابعاد و جهت‌گیری بازشوها، نوع سایبان، مصالح مناسب و بهره‌گیری از فضاهای نیمه‌باز ارائه شده است. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی برای بازنگری ضوابط طراحی اقلیمی مسکن در ایران با در نظر گرفتن تغییرات اقلیم آینده باشد.

https://ccr.gu.ac.ir/article_246008_f84b389d7a59eb4bc352767cb7a075ba.pdf