پژوهش‌های تغییرات آب و هوایی

پژوهش‌های تغییرات آب و هوایی

ارزیابی جامع شدت خشکسالی با رویکرد چند شاخصی در شهرستان سراوان استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدانور بزرگزاده 1
حسین جهانتیغ 2
محمدرضا ریگی 3
مجتبی محمدی 4
1 دانش آموخته کارشناس ارشد مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشکاه سراوان، سراوان
2 دانشیار گروه مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه سراوان، سراوان، ایران
3 استادیار گروه مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه سراوان، سراوان، ایران،
4 استادیار گروه مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه سراوان، سراوان
10.30488/ccr.2024.455005.1211
چکیده
خشکسالی یک  بحران طبیعی است که در بین همه بحران­های طبیعی از منظر تحت تاثیر قرار دادن جوامع، در جایگاه نخست است، با توجه به اهمیت خشکسالی و تأثیر مخرب آن بر مناطق مختلف از جمله ایران، انجام مطالعه جامع تری در مورد این پدیده طبیعی بر اساس شاخص خشکسالی مناسب، ضروری است. در واقع تشخیص دوره‌های خشکسالی با استفاده از یک شاخص مناسب منجر به راهکارهای مناسب برای مدیریت بهتر خشکسالی می شود. از سوی دیگر در سالیان گذشته در شهرستان سراوان وقوع خشکسالی­های پی­درپی موجب اثرات منفی بر کشاورزی، منابع آب و اقتصادی و اجتماعی داشته است. از این رو شناسایی اثرات خشکسالی بر ناپایداری زیست محیطی در این شهرستان و ارائه راهکارهای مناسب در راستای کاهش تخریب محیط­زیست در این منطقه ضروری به نظر می­رسد. از این رو در این پژوهش هشت شاخص خشکسالی شامل شاخص دهک‌های بارندگی (DPI)، شاخص درصد نرمال بارندگی (PNPI)، شاخص خشکسالی پالمر (PDSI)، شاخص ذخیره آب سطحی (SWSI)، شاخص بارش استاندارد (SPI)، شاخص رطوبت زارعی (CMI)، شاخص ناهنجاری‌های بارندگی (RAI) و شاخص خشکسالی موثر (EDI) به منظور بررسی شدت خشکسالی با استفاده از شاخص‌های خشکسالی در شهرستان سراوان پرداخته شد. نتایج بررسی خشکسالی با استفاده از این شاخص‌ها نشان داد که مناطق با وضعیت خشکسالی بیشترین مساحت را در منطقه پوشش داده این کلاس در بخش­های مرکزی، غرب و شمال غرب و شرق به صورت پهنه وسیعی گسترده شده است. کلاس با وضعیت خشکسالی شدید نیز بخشی از شمال و شمال شرق منطقه به خود اختصاص داده است.
کلیدواژه‌ها
توسعه پایدار
شاخص خشکسالی
سراوان
مدیریت بحران
موضوعات

عنوان مقاله English

Comprehensive assessment of drought severity with multi-indicator approach in Saravan city-Sistan and Baluchistan province

نویسندگان English

MohammadiAnvar Bozorgzadeh 1
Hossein Jahantigh 2
MohammadReza Rigi 3
Mojtaba Mohammadi 4
1 MSc, Graduate, Desert Management and Control, Faculty of Agriculture and Natural Resources. University of Saravan, Saravan, Iran
2 Associate Professor of Desert Management and Control, Faculty of Agriculture and Natural Resources. University of Saravan, Saravan, Iran
3 Assistant Professor of Desert Management and Control, Faculty of Agriculture and Natural Resource . University of Saravan, Saravan, Iran
4 Assistant Professor of Desert Management and Control, Faculty of Agriculture and Natural Resources. University of Saravan, Saravan, Iran
چکیده English

Natural Drought, a natural phenomenon that ranks foremost among all natural disasters in its impact on communities, demands a comprehensive study utilizing appropriate drought indices given its significance and detrimental effects on diverse regions, including Iran. Effective drought management strategies hinge on accurate identification of drought periods using suitable indices. Saravan County has experienced recurrent droughts in recent years, with severe consequences for agriculture, water resources, and socioeconomic conditions. Identifying drought's effects on environmental sustainability in this county and proposing effective measures to mitigate environmental degradation is crucial. This study employed eight drought indices to assess drought severity in Saravan County: Decile Precipitation Index (DPI), Percent of Normal Precipitation Index (PNPI), Palmer Drought Severity Index (PDSI), Standardized Water Supply Index (SWSI), Standardized Precipitation Index (SPI), Crop Moisture Index (CMI), Rainfall Anomaly Index (RAI),Effective Drought Index (EDI). The analysis revealed that areas experiencing drought conditions occupy the most extensive area in the region, with this category spanning vast areas in the central, western, northwestern, and eastern parts. The severe drought category encompasses a portion of the northern and northeastern region. The findings highlight the need for adopting a comprehensive approach to drought management in Saravan County, incorporating multiple drought indices to accurately assess drought severity and implement effective mitigation strategies. By understanding the spatiotemporal distribution of drought, policymakers and stakeholders can develop targeted interventions to safeguard the region's agricultural productivity, water resources, and environmental sustainability.

کلیدواژه‌ها English

Sustainable Development
Drought Index
Saravan
Crisis Management
  1. اکبریان، سعید رضا.،. رمضان زاده لسبویی، مهدی. (1398). تحلیل تاب‌آوری کشاورزان در برابر خشکسالی با تأکید بر عوامل اقتصادی و سرمایه اجتماعی در نواحی روستایی (موردمطالعه: دهستان رونیز، شهرستان استهبان). پژوهش­های روستائی، 10 (2): 230 تا 243.
  2. بدیع برزین، حسین.، جهانتیغ، حسین.، پرهیزکاری، ابوذر.، غفاری مقدم، زهرا. (1398). تخصیص بهینه آب و اراضی تحت شرایط عدم حتمیت با استفاده از مدل WFGP (مطالعه موردی: شهرستان همدان). علوم و مهندسی آبیاری، 42 (2): 167 تا180.‎
  3. بهرامی، رحمت اله، سپری، فرید. (1400). بررسی اثرات اقتصادی- اجتماعی و زیست‌محیطی خشکسالی بر مناطق روستایی استان کردستان. روستا و توسعه، 24 (1): 173 تا 194.
  4. پورطاهری، مهدی.، رکن­الدین­افتخاری، عبدالرضا.، کاضمی، نسرین. (1392). نقش رویکرد مدیریت ریسک خشکسالی در کاهش آسیب­پذیری اقتصادی- اجتماعی کشاورزان روستایی از دیدگاه مسئولان و کارشناسان (مطالعه موردی: دهستان سولدوز، آذربایجان­غربی). پژوهش­های روستایی تهران، 14(1): 1 تا 22.
  5. رحیمی، داریوش.، موحدی، سعید.، برقی، حمید. (1388). بررسی شدت خشکسالی با شاخص نرمال بارش مطالعه موردی استان سیستان و بلوچستان. جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، 36: 43 تا 56.
  6. تقی­زاده انصاری، مصطفی. (1374). حقوق محیط زیست در ایران. انتشارات سمت، تهران.
  7. حجازی­زاده، زهرا.، جوی­زاده، سعید. (1398). تحلیل آمار فضایی خشکسالی در ایران. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، ۱۹ (۵۳): 251 تا 277.
  8. صادقلو، طاهره.، سجاسی­قیداری، حمدالله. (1393). اولویت­بندی عوامل موثر بر تاب­آوری کشاورزان در برابر مخاطرات طبیعی با تاکید بر خشکسالی (مطالعه موردی: کشاورزان روستاهای شهرستان ایجرود). جغرافیا و مخاطرات محیطی، 3 (10): 129 تا 153.
  9. طولابی‌نژاد، مهرشاد.، بذرافشان، جواد.، قنبری، سیروس. (1397). بررسی وضعیت پایداری روستاهای شهرستان پلدختر بر اساس نگرش‌های زیست محیطی. جغرافیاوتوسعه ناحیه ای، 16 (2): 213 تا 241.
  10. Campbell, D., Barker, D., and McGregor, D. (2011). Dealing with drought: Small farmers and environmental hazards in southern St. Elizabeth, Jamaica. Applied Geography, 31(1): 146-158.
  11. Toro, G. R., Resio, D. T., Divoky, D., Niedoroda, A. W., & Reed, C. (2010). Efficient joint-probability methods for hurricane surge frequency analysis. Ocean Engineering, 37(1), 125-134.
  12. Castro, B. (2019), The shifting limits of drought adaptation in rural Colombia. Current Directions in Water Scarcity Research, 2: 77-86.
  13. Cutter, S. L., Ash, K. D., and Christopher T. E. (2016). Urban–Rural Differences in Disaster Resilience. Annals of the American Association of Geographers, 106(6): 1236-125.
  14. Garrick, D. (2018). Decentralisation and drought adaptation: applying the subsidiarity principle in transboundary river basins. International Journal of the Commons, 12(1): 301-331.
  15. Katungi, E., Sperling, L., Karanj, D., Farrow, A., and Beebe, S. (2012). Relative importance of common bean attributes and variety demand in the drought areas of Kenya. Journal of Development and Agricultural Economics, 3 (8): 411- 422.
  16. Liu, D., Li, Y., Fang, S., and Zhang, Y. (2017). Influencing factors for emergency evacuation capability of rural households to flood hazards in western mountainous regions of Henan province, China. International Journal of Disaster Risk Reduction, 21: pp 187- 195.

 

  1. Wang, W., Zhao, X., Cao, J., Li, H., and Zhang, Q. (2020). Barriers and requirements to climate change adaptation of mountainous rural communities in developing countries: The case of the eastern Qinghai-Tibetan Plateau of China. Land Use Policy, 95: 1- 18.