نوع مقاله : مقاله پژوهشی
عنوان مقاله English
نویسندگان English
To achieve the research objectives, two different databases with a common time period of 23 years (2000-2022) were used in this study: first, the 16-day composite MODIS NDVI (MOD13A3) products of the Terra satellite and second, the Standardized Precipitation-Evaporation-Transpiration Index (SPEI) database on a 12-month time scale. First, to obtain the type of drought, the SPEI index was classified into 7 thresholds. Then, according to the thresholds, a map of all 6 main watersheds of Iran was extracted, and to classify the vegetation type, 10 thresholds were extracted for the NDVI index, and the relevant maps of the watersheds were categorized into 5 vegetation types in the form of a map for each year. Then, to examine the relationship between the two SPEI and NDVI indices, Then, using the Pearson correlation test, the relationship between the two indices was evaluated in the average of the gridded data pixel by pixel, and the age slope estimator was used to estimate the rate of change. The results showed that the slope of the negative trend of the SPEI index, 264 months, is increasing in the range of most watersheds, so that the negative trend of this index is more severe in the southwestern regions (Persian Gulf basin and Oman Sea) and in the northern regions of the country (north of the central basin and the center of the Caspian Sea basin) and is statistically significant at a confidence level of 90%, so that the rate of decrease of its index reached -0.9 per decade. For the NDVI index, both positive trends (in the southern and southwestern regions) and negative trends (in the northern regions) prevail throughout Iran, and for basins with a significant trend, the slope of the change trend is (0.01 per decade).
کلیدواژهها English
مدی، م.، شکیبا، د.، و داداشی رودباری، ع.ع. 1397. بررسی نقش شاخصهای پوشش گیاهی و مولفههای جغرافیایی مکان بر عمق نوری امواج هوایی فصلی ایران. زمین و فیزیک فضا، 45 (1)، 211-233.
2- ابراهیمی، م.، و ابراهیمی خوسفی، ز. 1393. تحلیل روند تغییرات منابع آب و عوامل موثر بر آن در فلات مرکزی ایران با استفاده از محصولات ماهواره ای. مجله سنجش از دور و GIS ایران، 15(4)، 41-60.
3- ارشاد، م.، کشتکار، ع.، حسینی، س.، و افضلی، ع.1390. تحلیل روند زمانی کیفیت آبهای زیرزمینی با استفاده از روشهای ناپارامتری من کندال و سن (مطالعه موردی: یزد- دشت اردکان). جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، 32(4)، 87-106.
4 - اسکندری دامنه، ح.، زهتابیان، گ.، خسروی، ح.، آذرنیوان، ح.، و براتی، ع. 1391. بررسی تأثیر خشکسالی بر روند تغییرات پوشش گیاهی در مناطق خشک و نیمه خشک با استفاده از تکنیک سنجش از دور: مطالعه موردی استان هرمزگان). مهندسی اکوسیستم کویر، 9(28)، 13-28.
5- امیدوار، ک.، نبوی زاده، م.، مزیدی، ع.، غفاریان مالمیری، ح.، و محمودی، ص. 1391. حساسیت شاخص خشکی پوشش گیاهی (VDI) به بازتاب باندهای مادون قرمز مختلف موج کوتاه در مناطق خشک و نیمه خشک (مطالعه موردی: استان سیستان و بلوچستان). مجله سنجش از دور و GIS ایران، 14(4)، 103-118.
6- باعقیده، م.، علیجانی، ب.، ضیائیان، ص. 1390. ارزیابی امکان استفاده از شاخص NDVI برای تحلیل و پایش خشکسالی در استان اصفهان. فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 2(4)، 1-16.
7- باقری، س.، حیدری علمدارلو، ا.، خسروی، ح.، ابوالحسنی، ع. 1400. ارزیابی اثر خشکسالی هواشناسی بر پویایی پوشش گیاهی در ایران. نشریه مرتع، ۱۵ (۴) :۶۲۲-۶۳۷
8- بذرافشان، ا.، محمودزاده، ف.، عسگری نژاد، ع.، و بذرافشان، ج. 1398. ارزیابی تطبیقی شاخصهای SPI ، RDI و SPEI در تحلیل روند شدت، مدت و فراوانی خشکسالی در مناطق خشک و نیمهخشک ایران. علوم و مهندسی آبیاری، 42(3)، 117-131.
9 - ترابی نژاد، ن.، زرین، ع.، و داداشی رودباری، ع. 1392. تحلیل انواع خشکسالیها و ویژگیهای آنها در ایران با استفاده از شاخص استاندارد تبخیر و تعرق بارش (SPEI). آب و خاک، 37 (3)، 473-486.
10- جهانبخش اصل، س.، سریع صراف، ب.، خورشید دوست، ع. م.، و رستم زاده، ح. (1388). ارزیابی تغییرات پوشش گیاهی دشت سراب و تجزیه و تحلیل دو دوره خشکسالی. جغرافیا، 7(23)، 117-132.
11- خلیلی. الف، و بذرافشان، ج .2004. تحلیل روند بارش سالانه، فصلی و ماهانه در ایران طی ۱۱۶ سال گذشته صحرا، 1(9): 25-32
12- دستورانی، م.، ولی، ع.، سپهر، ع.، و کمکی، ج.ب. 1394. تأثیر خشکسالی بر پوشش گیاهی با استفاده از ماهواره مودیس خراسان رضوی. مهندسی اکوسیستم بیابان، 4(7)، 1-8.
13- دوستان، ر.، و علیجانی، ب 1395. تغییر اقلیم ایران: رویکرد همدیدی. مجله جغرافیا و توسعه منطقه ای، 13(2)، 89-113.
14 - رضایی بنفشه، م، جهانبخش اصل، س، ولی زاده کامران، ک .1393. برآورد تبخیر و تعرق واقعی در حوضه سفیدرود با پردازش تصویر ماهواره ای. فضای جغرافیایی، 13(44)، 241-262.
15 – زارع ابیانه، ح.، قبای ثوق، م.، و مساعدی، ع.1394. پایش خشکسالی بر اساس شاخص استاندارد شده تبخیر و تعرق بارش (SPEI) تحت تأثیر تغییرات آب و هوا. آب و خاک، 29 (2)، 374-392.
16- زادمهر، ح.، و فرخیان فیروزی، ع.1391 . بررسی دمای خاک با استفاده از آزمون غیر پرامتری من-کندال اصلاح شده در مناطق منتخب استان خوزستان. مجله تحقیقات خاک ایران، 35(4)، 429-443.
17 – ساری صراف، ب.، و خلخالی، م. 1388. تعیین حساسیت پوشش اراضی در برابر خشکسالی آینده با استفاده از MFI و نقش آن در برابر پراکندگی سکونتگاهها در دشت سراب. فصلنامه جغرافیای فیزیکی، 2(5)، 49-62.
18 - شاکریاری، م.، احسانی، ع.، نصرآبادی، ط و محمودی، ص 1391. بررسی قابلیت دادههای لندست برای ارزیابی تغییرات پوشش زمین (مطالعه موردی: تالاب بین المللیهامون). مهندسی اکوسیستم بیابان، 5 (10)، 69-84.
19 - شهبایی کوتنایی، عساکره، ح.1392 . تحلیل روند زمانی- مکانی فراوانی بارشهای شدید روزانه در ایران. مجله علوم آب و خاک. 27 (2)، 209-222.
20 - صفری شاد، م.، حبیب نژاد روشن، م.، و ایلدورومی، ع. . ارزیابی شاخص NDVI در پایش خشکسالی با استفاده از تکنیک سنجش از دور (مطالعه موردی: استان اصفهان). فصلنامه علمی- پژوهشی دادههای جغرافیایی (SEPEHR)، 25(100)، 35-44.
21- عباسی، ح.، اعلمی، م. ت.، و فرجی، م. 1390. بررسی روند دبی و بار رسوب در مردقچای با استفاده از آزمونهای ناپارامتریک. هیدروژئومورفولوژی، 9(32)، 104-87.
22- عرفانیان، م.، وفایی، ن.، و رضاییان زاده، م.1393. روشی جدید برای ارزیابی خطر خشکسالی با ادغام دادههای بارندگی ماهانه TRMM و دادههای Terra/MODIS NDVI در استان فارس، ایران. تحقیقات جغرافیای فیزیکی، 46(1)، 93-108
23- عراقی نژاد، س.، انصاری قوجغر، م.، پورغلام امیگی، م.، لیاقت، ع.، و بذرافشان، ج. 1391. تأثیر نوسانات اقلیمی بر فراوانی طوفانهای گرد و غبار در ایران. مهندسی اکوسیستم بیابان، 7(21)، 13-32.
24- عساکره، ح .1395. مبانی تحقیق در اقلیم شناسی. انتشارات دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
25- عساکره، ح. 1397. مبانی اقلیم شناسی آماری. انتشارات دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
26- عساکره، ح.، مسعودیان، س.ع.، و ترکرانی، ف. 1390. بررسی تغییرات ده ساله بارش ایران در چهار دهه (1395-1355). مجله جغرافیا و برنامه ریزی، 25(76)، 187-202
27- فاطمی نیا، ف.س.، سبحانی، ب.، مسعودیان، س.ا. 1397. تجزیه و تحلیل LAI در ایران بر اساس دادههای ماهواره ای MODIS. مجله تحقیقات کاربردی در علوم جغرافیایی، 18 (48)، 41-57.
28- فیروزی، ف.، طاووسی، ط و محمودی، پ. 1398. بررسی حساسیت شاخصهای پوشش گیاهی NDVI و EVI به سالهای خشک و مرطوب در مناطق خشک و نیمهخشک (مطالعه موردی: دشت سیستان، ایران). فصلنامه علمی- پژوهشی دادههای جغرافیایی (SEPEHR)، 28(110)، 163-179.
29- کفایات مطلق، ا.ر.، و مسعودیان، س.ا .1397. تحلیل روند شاخص NDVI در طبقه ارتفاعی ایران. جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، 28(4)، 71-84.
30- کلاهدوزان، ع.، دین پژوه، ی.، میرعباسی نجف آبادی، ر.، اسدی، ا.، و دربندی، س. 1394. تأثیر خشک شدن رودخانه زاینده رود بر نوسانات آبخوان نجف آباد طی دو دهه گذشته. مجله تحقیقات خاک و آب ایران، 46(1)، 81-93.
31 - مفاخری، ا.، خالدی، س.، شمسی پور، ع. ع.، فلاحی خوشجی، م.، کرمانی. 1395 .تجزیه و تحلیل خشکسالی با استفاده از شاخص NDVI در دشت قروه و دهگلان. پژوهشهای کاربردی در علوم جغرافیایی، 16(41)، 77-94.
32 - محمودی، پ، شیرازی، س.ع.، امیر جهانشاهی، س.م.، فیروزی، ف.، مظهر، ن. 1390. شناسایی تخریب طولانی مدت پوشش گیاهی در بلوچستان در جنوب غربی آسیا با استفاده از محصولات NDVI حسگر مدیس ماهواره terra. مجله مهندسی و مدیریت محیط زیست، 20(2)، 293-300
33- محمودی، پ.، امیر جهانشاهی، س. م.، فیروزی، ف. 1390. بررسی روند تغییرات بلندمدت سری زمانی پوشش گیاهی دشت سیستان در مقیاس پیکسلی با استفاده از محصولات حسگر MODIS ماهواره Terra. در دومین کنفرانس بین المللی علم اطلاعات جغرافیایی مبانی و کاربردهای میان رشته ای، 30 آذر 1390، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
34- محمودی، پ.، خسروی، م.، مسعودیان، س.ع.، و علیجانی، ب. 1395. بررسی روند تغییرات فراوانی روزهای با شرایط فراگیر و نیمه فراگیر یخبندان. مجله جغرافیا و برنامه ریزی، 19(54)، 303-327.
35- محمودی، پ، پروین، ن.، رضایی، ج. 1392. پهنه بندی ایران بر اساس طول دورههای خشک. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک. 13، صص 85-106
36 - مهسفر، ح.، مکنون، ر.، و ثقفیان، ب. 1389. تأثیر تغییر اقلیم بر سطح آب دریاچه ارومیه. ایران-پژوهش منابع آب، 7(1)، 47-58.
37 - مسعودیان، س.ع.، و دارند، م. 1392. تحلیل و شناخت تغییرپذیری در شاخصهای شدید بارش در ایران طی دهههای گذشته. مجله جغرافیا و توسعه منطقه ای، 11 (1)، 239-257.
38 - میرموسوی، س.، کریمی ، ح.1392. تأثیر خشکسالی بر پوشش گیاهی با استفاده از تصاویر سنجش MODIS مورد: استان کردستان. جغرافیا و توسعه، 11(31)، 57-76.
39- محمدی، ب. (1390). تحلیل روند بارش سالانه ایران. جغرافیا و برنامه ریزی محیطی (مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، 22(3 (پیاپی 43))، 95-106.
40 - منتظری، م.، کفایت مطلق، ا.ر. 1397. میانگین بلندمدت تحلیل پوشش گیاهی ایران با استفاده از شاخص NDVI. جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، 29(3)، 1-14.
41 - مظفری، غ. ا. 1385. عدم انطباق خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی در دو حوضه مجاور در دامنه کوه شمالی شیرکوه یزد. مجله برنامه ریزی فضایی و ژئوماتیک، 10(1)، 173-190.
42 – نیک پور، ن.، نگارش، ح.، فتوحی، س.، حسینی، س. ز.، و بهرامی، س. 1398. پایش روند پوشش گیاهی یکی از مهم ترین شاخصهای تخریب اراضی (در استان ایلام) را تغییر می دهد. مجله تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 5(4):21-48.
43 - نصرتی، ک. 1393. ارزیابی شاخص استاندارد شده تبخیر و تعرق بارش (SPEI) برای شناسایی خشکسالی در اقلیمهای مختلف ایران. علوم محیطی، 12(4)، 63-74.